ΤΡΟΠΟΙ ΕΠΕΞΕΡΓΑΣΙΑΣ ΚΑΤΣΙΓΑΡΟΥ
Ο κατσίγαρος, λοιπόν, είναι το μαύρο ζουμί που τρέχει στα ποτάμια που εμπεριέχει
φαινόλες, μέταλλα και οργανικά οξέα σε μεγάλες ποσότητες, έχει υψηλό ρυπαντικό
οργανικό φορτίο (45-50 φορές μεγαλύτερο απ’ ότι αυτό των αστικών αποβλήτων) και
φυτοτοξικές ιδιότητες προκαλώντας βλάβη στο οικοσύστημα, έως και θάνατο φυτών,
μικροοργανισμών, εντόμων και ευαίσθητων υδρόβιων ζώων.
Τα υγρά απόβλητα ελαιουργείων (Υ.Α.Ε.) έχουν υψηλό οργανικό
φορτίο,αιωρούμενα στερεά, λιπίδια και παράλληλα παράγονται σε μεγάλες ποσότητες
.
Κάποιες από τις φυσικοχημικές, χημικές, βιολογικές μεθόδους
διαχείρισης φαίνεται να είναι αποδοτικές. Ωφέλιμη χρήση των ΥΑΕ και των τελικών
προϊόντων του είναι αναμενόμενη όπως :
·
Η ανακύκλωση του νερού που περιέχουν και η χρήση
των υπολειμμάτων σαν λίπασμα
·
Σαν καύσιμα είτε με απευθείας καύση είτε μετά
την παραγωγή βιοαερίου κομποστοποίηση ή σαν ακατέργαστο υλικό για την παραγωγή
αντιοξειδωτικών
Φυσικοχημικές μέθοδοι
1.
Κατεργασία με οξείδιο ή υδροξείδιο του
ασβεστίου(CaO ή Ca(OH)2) (Κροκίδωση, καθίζηση) Αυτή είναι μια τεχνική που
εφαρμόζεται αρκετά στα ελαιοτριβεία της Μαγνησίας. Γίνεται χρήση κροκκιδωτικών
(Ca(OH)2)και η καθίζηση μέρους του αποβλήτου που περιλαμβάνει αυξημένες
ποσότητες ρυπογόνων συστατικών. Με τη μέθοδο αυτή επιτυγχάνεται διάλυση και
καθαρισμός των υγρών αποβλήτων ελαιουργίας σε ποσοστό 60-70 %, ωστόσο η μείωση
του οργανικού φορτίου που επιτυγχάνεται με αυτή είναι μικρή (30-35% στην
καλύτερη περίπτωση). Το απόβλητο αρχικά μεταφέρεται σε δεξαμενή και αφήνεται σε
ηρεμία για 24-48 ώρες με σκοπό την καθίζηση των αιωρούμενων συστατικών.
Ακολούθως η υπερκείμενη φάση μεταφέρεται σε άλλη δεξαμενή όπου προστίθεται
ασβέστης σε ποσότητα 5-10 g/l υγρών αποβλήτων ελαιουργίας. Η προσθήκη του
ασβέστη εξουδετερώνει τα οξέα και αυξάνει τη τιμή του pH. Τα κατακρημνισμένα
άλατα συμπαρασύρουν ποσοστό των διαλυμένων ή σε αραίωση οργανικών ουσιών και
τελικά επιτυγχάνεται η μείωση του ρυπαντικού φορτίου και ο μερικός αποχρωματισμός
του.

2.Ελαιοδιαχωρισμός
Ο ελαιοδιαχωρισμός μπορεί να γίνει είτε σε
λιποσυλλέκτη είτε με επίπλευση. Με τη φυσική αυτή διεργασία αφαιρούνται οι
ελαιούχες ουσίες, οι οποίες διασπόνται πιο δύσκολα από τις πρωτεϊνες και τα
σάκχαρα που περιέχονται στον κατσίγαρο και γενικά δημιουργούν πολλά
περιβαλλοντικά προβλήματα (π.χ. εμποδίζουν τη διάλυση του οξυγόνου στον τελικό
αποδέκτη).
3.Υπερδιήθηση
μέσω μεμβρανών
Χρησιμοποιούνται πορώδεις μεμβράνες όπου
διαχωρίζουν τις διαλυμένες ουσίες βάση του μεγέθους τους, για την ανάκτηση
χρήσιμων προϊόντων.
4. Μερική
επεξεργασία σε αερόβιες λίμνες (εξατμισοδεξαμενές)
Βασική επιδίωξη της
μεθόδου είναι η εξάτμιση μέσω της ηλιακής ενέργειας , του νερού που περιέχεται
στον κατσίγαρο σε ποσοστό 94%. Η μέθοδος της φυσικής εξάτμισης σε δεξαμενές
είναι τελικά αυτή που έχει επικρατήσει στην Κρήτη. Η εξέλιξη αυτή υπήρξε
απόρροια της συνεχούς αυξανόμενης πίεσης για περιορισμό της ρύπανσης ιδίως σε
τουριστικές περιοχές και η βραδυπορία που παρουσίασε η έρευνα στην ανάπτυξη και
εφαρμογή τεχνολογίας πρακτικά εφαρμόσιμης στη διαχείριση του κατσίγαρου. Η
μέθοδος είναι γνωστή από παλαιότερα και έχει γενικευθεί στην Κρήτη και σε άλλες
περιοχές με ξηροθερμικό κλίμα. Βασική προϋπόθεση για την εφαρμογή της μεθόδου
είναι η ύπαρξη επαρκών εκτάσεων. Το βάθος των δεξαμενών δεν πρέπει να
υπερβαίνει το 1m, αλλιώς η διεργασία θα γίνει αναερόβια, πράγμα που θα
προκαλέσει ακόμα πιο έντονη δυσοσμία. Επίσης πρέπει να υπάρχει στεγανότητα ώστε
να αποκλειστεί η μόλυνση του υδροφόρου ορίζοντα. Ακόμα πρέπει να λαμβάνονται
μέτρα για περιοριστούν οι ενοχλήσεις από τις οσμές και την συγκέντρωση εντόμων.
Ο επιφανειακός αερισμός μπορεί να βοηθήσει στην αντιμετώπιση των δυσοσμιών. Η
μέθοδος των εξατμισοδεξαμενών προσφέρεται κυρίως για ξηροθερμικές περιοχές,
γιατί εκεί η εξάτμιση είναι ταχύτερη. Οι βροχοπτώσεις μπορούν να δημιουργήσουν
προβλήματα γι’ αυτό χρειάζεται κάλυψη των δεξαμενών ώστε να αποτρέπεται η
είσοδος των βρόχινων νερών.

Μαρία Ταβερναράκη
Χρόνης Μαρκουλάκης
Ραφαήλ Καρβουνάκης
Γιάννης Φασομυτάκης